Akwarium roślinne
Zakładanie akwarium roślinnego (np. holenderskiego) nie jest sprawą łatwą i raczej to domena osób nieco bardziej doświadczonych. Akwarium roślinne powinno się zaplanować od podstaw, wybierając odpowiednie podłoże, dopasowując gatunki względem wymagań, założeń ekspozycyjnych i stref zbiornika. Dopiero na końcu dobiera się do niego ryby lub krewetki. W tym wypadku to zieleń jest na pierwszym planie, a zwierzęta są dodatkiem. Akwaria holenderskie są skoncentrowane wokół roślin, z powodzeniem można nawet stwierdzić, że to podwodne ogrody botaniczne. Należy przestrzegać pewnych zasad i odpowiednio dobrać zbiornik, wyposażenie oraz dodatki, wtedy efekt będzie zniewalający.
Wybór akwarium
Teoretycznie spektakularne akwaria roślinne można aranżować niezależnie od pojemności. W praktyce, aby osiągnąć pożądany efekt potrzeba średniego lub dużego zbiornika (powyżej 60-80l). Ważna jest nie tylko pojemność, ale także wysokość. W wyższych akwariach łatwiej jest wprowadzić rośliny stanowiące tło, a jednocześnie uda się uzyskać pewną piętrowość. Dla wyeksponowania podwodnego świata warto postawić na akwarium z wypukłą przednią szybą.
Podłoże
Najlepszym wyborem do akwarium roślinnego są podłoża aktywne w formie gotowego granulatu. Są bogate w składniki odżywcze dla roślin, co bardzo pomaga w ich początkowej fazie wzrostu. Stabilizują parametry wody takie jak pH i twardość. Pochłaniają nadmiar fosforanów, krystalizują wodę i wspomagają filtrację biologiczną. Oczywiście możesz założyć akwarium roślinne na żwirze czy ziemi ogrodowej, ale po co utrudniać sobie życie? Pamiętaj, że podłoża aktywnego nie należy płukać przed użyciem!
Oświetlenie
Oświetlenie w akwarium roślinnym jest niemal tak ważne jak filtracja. Zapewnienie roślinom odpowiednio mocnego światła to podstawa ich późniejszego optymalnego wzrostu. Ale nie tylko moc jest tu istotna, również prawidłowa barwa oświetlenia ma znaczenie. Do oświetlania roślin najlepiej sprawdza się barwa ok. 8000 K (Kelwinów). W erze oświetlenia LED ciężko podawać przelicznik mocy na podstawie watów na litr jak miało to miejsce przy oświetleniu tradycyjnymi świetlówkami. Parametrem, który powinieneś porównywać jest strumień świetlny wyrażany w ilości lumenów generowanych przez oświetlenie, niestety nie każdy producent podaje taką informację o produkcie. Można przyjąć, że do prawidłowego wzrostu roślinom potrzeba około 40 lumenów na litr wody. Oczywiście jest to wartość przybliżona i zależna od różnych parametrów jak np. wysokość zbiornika czy rodzaj roślin (mniej lub bardziej wymagające). Oświetlenie w akwarium należy podłączyć do włącznika czasowego tak aby cykle oświetlania były stałe i rośliny mogły się do nich przyzwyczaić. Zalecam oświetlanie zbiornika przez około 10 godzin dziennie. Przy czym podczas zakładania nowego zbiornika proponuję zacząć od 7 godzin/ dobę i stopniowo co tydzień zwiększać ten czas o pół godziny. Bardzo wygodnym rozwiązaniem jest oświetlenie z możliwością regulacji natężenia, np. belki LED marki Chihiros. Pozwala ona dopasować natężenie światła do aktualnego cyklu życia akwarium.
Ogrzewanie
Wiele zależy od rodzaju roślin, planowanej obsady i oczywiście temperatury otoczenia. Możesz posadzić rośliny, które będą preferowały temperaturę pokojową około 21˚C, lub nawet niższą, i podobnie dobrać obsadę zbiornika. W takim wypadku grzałka do akwarium będzie zbędna. Jednak większość roślin stosowanych obecnie w akwarystyce to rośliny ciepłolubne, które do prawidłowego wzrostu potrzebują wyższej temperatury około 24˚C. Ich procesy metaboliczne zachodzą wtedy zdecydowanie szybciej i rośliny odwdzięczają się szybszym i bujniejszym wzrostem. Podobnie jest z rybami, które pochodzą z wód tropikalnych. Dlatego często grzałka będzie wymaganym zakupem. Warto wyposażyć się w taką z regulowanym termostatem i zainwestować w solidny sprzęt gwarantujący bezpieczeństwo. Grzałkę dobierz według przelicznika mocy (W) na litr wody w akwarium, z zapewnionym zapasem (lepiej żeby grzałka nie pracowała w trybie ciągłym próbując bez przerwy dogrzać wodę). Na przykład do akwarium o pojemności 60 litrów zalecam Ci stosować grzałki o mocy 75W. Również w przypadku dużej różnicy pomiędzy temperaturą otoczenia a temperaturą pożądaną do uzyskania w akwarium należy zakupić grzałkę o większej mocy. Jeśli stosujesz lub zamierzasz zastosować filtr kubełkowy to bardzo wygodnym rozwiązaniem są grzałki zewnętrzne, nie zajmują miejsca w akwarium i zapewniają równomierne rozprowadzenie ciepła po całym zbiorniku.
Suplementacja CO2 czy musisz to mieć?
Nie, ale zdecydowanie ułatwia to życie :) Węgiel to podstawowy składnik w procesie fotosyntezy roślin. Dostarczanie go w formie gazowej jest najbardziej optymalne. Niektóre gatunki roślin, w tym większość roślin trawnikowych, bez tej formy suplementacji będą rosnąć bardzo wolno lub wcale. Jednak zakup zestawu CO2 może być początkowo dużym wydatkiem, dlatego możesz próbować zastąpić go płynnymi nawozami zawierającymi węgiel, lub zestawami własnej roboty (tak zwana „bimbrownia” czyli reaktor na bazie drożdży) czy też tańszymi w zakupie nano zestawami CO2. Możesz również postawić na mniej wymagające rośliny, radzące sobie bez dodatkowej suplementacji dwutlenkiem węgla. Suplementacja CO2 jest szczególnie wskazana w początkowej fazie rozwoju zbiornika, dlatego zaraz po zalaniu akwarium zalecam Ci dozowanie dużej ilości gazu co wspomoże wzrost roślin w ich początkowym stadium. Możesz w tym celu zakupić prosty jednorazowy zestaw który wystarczy na pierwszy miesiąc.
Rośliny
Wybierając rośliny do akwarium, należy sprawdzić, czy mają podobne wymagania. Dotyczy to parametrów wody, a także natężenia światła. Często wprowadzane gatunki w akwariach holenderskich to mchy, anubiasy, nurzańce, ponikło maleńkie, lileopsis brazylijski i Echinodorus tenellus. Z gatunków o czerwonym lub fioletowym zabarwieniu stawia się m.in. na Alternanthera, Ludwigia, Rotala, Echinodorus 'Red Diamond' i "Red Devil" oraz Polygonum "Sao Paulo". Jeśli zależy nam na zacienieniu całego zbiornika lub jego części, można pokusić się o uprawę roślin pływających (salwinia, pistia).
ZASADY ARANŻACJI AKWARIUM ROŚLINNEGO:
Aranżacje roślin w zbiorniku typu holenderskiego są bardziej restrykcyjne niż w akwariach naturalnych. Rośliny często rosną w rzędach z odgórnie ustalonym porządkiem. Niskie sadzi się na froncie, średnie z przodu, a najwyższe przy tylnej ścianie zbiornika (jako tło). Ciekawy efekt osiąga się, uprawiając z przodu rośliny o pokroju trawiastym lub o wyglądzie mchów. Obok siebie uprawia się gatunki różniące się wyglądem, nie można umieszczać takich samych lub podobnych. Dla uatrakcyjnienia aranżacji przed zielonym tłem z roślin wysokich warto posadzić rośliny o fioletowej lub czerwonej barwie.
Pielęgnacja roślin w akwarium holenderskim i dobór ryb
Rośliny należy regularnie doświetlać i nawozić. Ważne składniki pokarmowe (często niedoceniane) to fosfor i potas. Tradycyjnie stosuje się także nawożenie CO2 (trzeba zaopatrzyć się w zestaw CO2 do akwarium). W sprzedaży dostępne są różnorodne testy, które określają parametry wody, w tym dostępność poszczególnych składników pokarmowych. Częstym zabiegiem pielęgnacyjnym jest przycinanie i ograniczanie wzrostu roślin. Z założenia mają rozrosnąć się do pewnego stopnia, a później trzeba proces kontrolować. Z początku konieczne może być eksperymentowanie z roślinami (nie wszystkie sobie poradzą) i wymiana na kolejne. Z czasem nabiera się wprawy i selekcjonuje optymalną grupę zieleni. Wprowadzając ryby, należy unikać gatunków, które podgryzają rośliny, jak również nadmiernie grzebią w podłożu. Często w akwariach roślinnych hoduje się neonki, danio i skalary.