Tanganika

Jezioro Tanganika jest pod wieloma względami jeziorem wyjątkowym. Nie tylko z uwagi na unikalną faunę, ale również na niespotykane gdzie indziej warunki chemiczne.
Temperatura wody w warstwach zamieszkałych przez ryby wynosi ok. 27°C i dopiero na głębokości 400 m spada do 23°C. Ponadto, temperatura wody praktycznie nie ulega sezonowym wahaniom. Należy pamiętać, że mieszkańcy jeziora Tanganika źle znoszą wysokie temperatury - nie powinno się dopuszczać do podniesienia temperatury wody w akwarium powyżej 29°C.
Powierzchniowe warstwy wody, w których rozwija się fauna, mają odczyn zasadowy - pH wynosi ok. 9.0. Wraz ze wzrostem głębokości wartość pH wody stopniowo maleje, ale do 100 m głębokości nie spada poniżej 9.0.
W jeziorze wyróżnia się pięć podstawowych środowisk życia ryb: strome brzegi skalne, skalne rumowiska o niewielkim spadku, strefy piaszczyste, strefy przejściowe pomiędzy wymienionymi, i toń wodną.
Gatunki budzące największe zainteresowanie akwarystów zamieszkują strome skaliste brzegi, z duża ilością skalnych kryjówek. Należy o tym pamiętać przy komponowaniu akwarium dla ryb z Tanganiki.
Przy planowaniu hodowli tej grupy ryb powinniśmi pamiętać, by prócz kamiennych zakamarków zapewnić w akwarium otwartą piaskową strefę. Jest to niezbędne by ryby te mogly odbyć gody. W braku takich piaskowych stref upatrywać można głównej przyczyny niepowodzeń w rozrodzie. Różne są także zachowania rozrodcze ryb z tego jeziora. W odróżnieniu od jeziora Malawi, gdzie dominują gębacze, tj. ryby inkubujące ikrę w pysku, w jeziorze Tanganika występują zarówno gębacze, jak i ryby składające ikrę na podłożu. Tym podłożem są zwykle skalne kryjówki, szczeliny, ale również muszle po ślimakach, które stanowią doskonałą kryjówką dla mniejszych gatunków pielęgnic. Co ciekawe, muszle po martwych ślimakach w innych warunkach dość szybko ulegają rozpuszczeniu, ale nie w jeziorze Tanganika. Z uwagi na wysoką koncentrację soli, proces ten jest znacznie spowolniony.
Wszystko to powoduje, że hodowla ryb z jeziora Tanganika jest wyjątkowo interesującym zajęciem, chociaż niełatwym. Z tego względu gatunki z Tanganiki niestety niezbyt nadają się dla początkujących akwarystów.
PODŁOŻE
W zbiorniku z rybami z jeziora Tanganika nie powinno się stosować innego podłoża niż piasek kwarcowy. Piasek jest nie tylko naturalnym podłożem w jeziorze, lecz także jest w zasadzie jedynym podłożem odpowiadającym potrzebom tanganickich ryb. Modny ostatnio piasek koralowy to nic innego jak pokruszony koralowiec. Dodatkowo podłoże nie powinno negatywnie wpływać na parametry wody. Znaczna część podłoży oferowanych na rynku, szczególnie do zbiorników roślinnych, zmiękcza wodę i obniża jej pH, co jest niepożądane w zbiornikach tanganickich. Należy też wybierać piasek o naturalnym, szarawym kolorze. Piasek zbyt jasny może negatywnie wpływać na zachowania ryb. Dobrze jest stosować grubą warstwę piasku, zwłaszcza dla gatunków ryb kopiących w podłożu warstwa piasku powinna wynosić co najmniej 5 cm. Przed wsypaniem do akwarium warto kilkakrotnie wypłukać piasek pod bieżącą wodą.

TŁO
Na rynku jest dostępnych dużo profesjonalnie wykonanych produktów, które do złudzenia imitują zbocza skalne. Ich wadą jest jednak dość wysoka cena. Oczywiście takie tła można wykonać samemu, trzeba jednak uważać, aby nie używać materiałów mogących szkodzić rybom. Dodatkowo tło nie powinno zajmować zbyt dużej części akwarium i ograniczać przestrzeni do pływania. Alternatywą dla teł strukturalnych mogą być tła jednolite, naklejane na tylną szybę akwarium. Jest to nie tylko proste i tanie rozwiązanie, lecz także nie zabiera przestrzeni w zbiorniku. Takie tła potrafią też ładnie podkreślić przedmioty znajdujące się przed nimi. Dobrze, gdy tło jest jednolite, najlepiej w ciemnym kolorze.

POZOSTAŁE DEKORACJE

Układając dekoracje w zbiorniku przeznaczonym dla ryb z jeziora Tanganika, trzeba dostosować je do potrzeb konkretnych mieszkańców. Innych dekoracji będą wymagały muszlowce i pielęgnice piaskowe, a innych naskalniki czy trofeusy. Szczegółowe opisanie poszczególnych wymagań przekracza łamy niniejszego artykułu, ale informacje te są obecnie łatwo dostępne. Warto jednak nadmienić, że nawet w akwariach z muszlowcami i pielęgnicami piaskowymi można dodać kilka drobnych dekoracji skalnych. Nie tylko urozmaicą nam wystrój akwarium, lecz także będą stanowiły schronienie dla ryb, szczególnie podczas okresów tarła. Wybierając kamienie, należy pamiętać, że nie mogą one mieć ostrych krawędzi. Spłoszone ryby, uderzając o kamień, mogą się pokaleczyć. Jest to szczególnie ważne u gatunków o dużych oczach, takich jak przedstawiciele rodzaju Xenotilapia, Cyathopharynx czy Ophthalmotilapia. Liczbę skał i ich ułożenie należy oczywiście dostosować do obsady. Spośród najpopularniejszych skał i kamieni można polecić serpentynity, piaskowce, wapienie, dolomity czy marmury. Z kamieni tych można łatwo ułożyć rozmaite konstrukcje skalne z grotami i zakamarkami, które zapewnią odpowiednie warunki dla wybranych przez nas gatunków.

Rośliny
Roślinność w jeziorze Tanganika istnieje, choć nie jest jej dużo, i występuje głównie w piaszczystych estuariach i mulistych strefach przybrzeżnych. Wśród roślin zamieszkujących jezioro Tanganika można wymienić: Ceratophyllum demersum, Hydrilla verticillata, Najas marina, Pistia stratiotes, Potamogeton pecinatus, P. schweinfurthoo oraz Valisneria spiralis. Rośliny nie występują na głębokości poniżej 10 m. Wśród roślin ogólnodostępnych, które można wykorzystać w aranżacji, są: nurzańce – Vallisneria spiralis, V. gigantea, V. nana. Są to pospolite i bardzo popularne rośliny, komponujące się z wystrojem tanganickim. Są równocześnie mało wymagające i dość wytrzymałe; rogatek sztywny (Ceratophyllum demersum). Podobnie jak nurzańce jest to roślina występująca na całym świecie; moczarka (Elodea canadensis). Zarówno moczarka kanadyjska, jak i moczarka argentyńska (Egeria densa) to bardzo popularne rośliny; jezierza (Najas guadalupensis). Łatwa w hodowli i utrzymaniu roślina, która nie ma dużych wymagań; Spośród innych roślin wytrzymujących warunki panujące w tanganickim akwarium można wymienić anubiasy oraz mikrozoria. Mimo że dość często są stosowane przez hodowców, nie przypominają gatunków występujących w jeziorze Tanganika. Choć jest to rzecz gustu, w mojej opinii nie pasują do tanganickich akwariów.

Oświetlenie
Oświetlenie w akwariach tanganickich powinno być dostosowane do gatunków, które zasiedlają zbiornik. W zbiornikach stojących przy oknie lub naprzeciwko okna można w zasadzie zrezygnować z oświetlenia. W zbiornikach opartych na oświetleniu sztucznym najlepiej stosować światło o białej barwie. Jego moc zależy od tego, czy mamy do czynienia z gatunkami stref przybrzeżnych czy głębin. Sam typ oświetlenia (świetlówki, ledy) jest kwestią wyboru akwarysty. Nie należy stosować oświetlenia wybarwiającego, które zmienia kolory ryb, co może wpływa na ich naturalne zachowania!
Woda
Podstawowe parametry wody w jeziorze Tanganika to: odczyn pH 8,6–9,2, twardość ogólna 7–11°n, twardość węglanowa 16–18°n (mierzona przy pomocy testów akwarystycznych – patrz niżej), temperatura 24–29°C. W dzisiejszych czasach możliwe jest dokładne odwzorowanie parametrów wody z jeziora Tanganika w akwarium. Wystarczy uzyskać wodę oczyszczoną chemicznie, np. za pomocą filtra RO, i dodać odpowiednią ilość specjalnego mineralizatora. Warto jednak podkreślić, że takie dokładne odwzorowanie nie jest konieczne. Najważniejsza jest stabilność parametrów. Ryby tanganickie są zasadolubne, choć nie akceptują, rzecz jasna, każdej wody. Za graniczne parametry, które powinniśmy im zapewnić w akwarium, uznajemy: odczyn pH 7,8–8,5, twardość ogólną 7–12°n, twardość węglanową 8–15°n i temperaturę 24–28°C zależnie od gatunku ryb.
Poniżej kilka aranżacji